نویسنده: rubygoldenport

وب سایت: http://rubygoldenport.7gardoon.com

انواع کالا در حمل و نقل دريایی

کالاها که تنها دلیل مهم تجارت جهانی و ملی کشورها محسوب می شوند از نظر نوع متنوع بوده و نقش اساسی را در حمل و نقل دریایی و جابجایی و نگهداری موقت در کشتی و در بنادر ایفا می نمایند. این نقش از آن جهت مهم است که بعضی خصوصیات متنوع یک کالا ، که مربوط به جنس آن می شود ، ایجاب می کند در ساخت نوع و تجهیزات موجود در کشتی ها ، در محوطه بنادر ، در عملکرد کارکنان کشتی ها و افراد متصدی تخلیه ، در بارگیری و در مورد رانندگان و متصدیان حمل و نقل زمینی نکات مهمی رعایت شود و لازم است افراد با توجه به حرفه خود در حد نیاز شناخت کافی و مناسبی از کالاها داشته باشند.

 

در دنیای امروز کالاها به دلایل مختلف و الزاما به منظور کاربرد در صنایع مختلف تقسیم بندی می شوند. مثلا از لحاظ تغذیه ، کالاها به دو دسته خوراکی و غیرخوراکی تقسیم می شوند ، از نظر یک متخصص علم شیمی کالاها به سه دسته کالاهای معدنی ، نباتی و مصنوعی تقسیم بندی می شوند و یا می توان آنها را به دو گروه کلی کالاهای مایع و جامد گروه بندی نمود. آنچه در زمینه انواع مختلف کالا ، لازم به یادآوری است این است که هر گروه و صنفی ، کالاها را بسته به نیاز و حرفه شغلی خود به طبقات اصلی و فرعی تقسیم کرده از آنها استفاده نموده و یا فقط آنها را حمل می نماید.

 

در دنیای حمل و نقل دریایی از آنجا که مسئله جابجایی مقادیر زیادی کالا بر پایه وزن و حجم از یک نقطه به نقطه دیگر مورد نظر است ، کالاها را برحسب شرایط و امکانات مورد نیاز برای حمل و نقل دراز مدت دریایی تقسیم بندی می نمایند. برای اینکه حمل و نقل دریایی اقتصادی و مقرون به صرفه باشد ، کشتی ها که عامل مهم دیگری پس از کالاها می باشند ، باید طوری ساخته شوند که بتوانند مقادیر وسیعی از یک یا چند نوع کالا را در یک یا چند انبار خود جای دهند.

 

با توجه به شرح مختصر فوق می توان دریافت که انواع کالاها در حمل و نقل دریایی بیشتر بر حسب وسایل حمل و نگهداری نظیر کشتی و تسهیلات و امکانات مورد نیاز برای نگهداری و جابجایی آنها در بنادر طبقه بندی می شوند. مقدار بار حمل شده در حمل و نقل دریایی با معیار dwt در نظر گرفته می شود که این معیار بیانگر مقدار باری است که یک کشتی خالی بارگیری می نماید ، به صورتی که از محدوده عملکردی تعریف شده برای آن تجاوز نکند. این محدوده با خط بار که تعیین کننده بیشترین مقدار فرورفتگی کشتی در آب است بیان می گردد. در ادامه این مقاله که توسط پرتال جامع اطلاعات تخصصی صنعت حمل و نقل (www.iranway.com) تنظیم شده است ، کالاهایی که توسط سیستم حمل و نقل دریایی جابجا می شوند را معرفی خواهیم کرد. 

 

 

 

کالای فله

 

کالای فله به آن دسته از کالاها گفته می شود که به طور بسته بندی نشده ، حمل و نقل می شوند. این کالاها دارای انواع مختلفی بوده به شکل سیال ، مایع و جامد و در اشکال مختلف ، ریز و درشت یا به صورت پودر وجود ندارد. عموما برای تخلیه و بارگیری و نگهداری کالای فله تجهیزات و تسهیلات ویژه ای به کار می رود. به طور مشخص می توان مواد فله را به دو طبقه فله خشک و فله مایع تقسیم نمود.

 

گندم یکی از کالاهای فله خشک

۱- مواد فله خشک

 

این مواد عمدتا به شرح زیر می باشند :

 

- مواد فله خشک دانه ای مانند گندم ، جو ، ذرت ، سویا ، برنج ، شکر و غیره.

- مواد فله خشک پودری نظیر مواد معدنی یا کارخانه ای ، مانند انواع مختلف خاک رس و یا پودر آلومینیوم و سیمان.

- مواد فله خشک کلوخی نظیر انواع مختلف سنگ های معدنی و فلزی که به صورت ریز و درشت حمل می گردند.

 

 

نکات عمده زیر را در ارتباط با بارچینی و حمل و نقل دریایی کالاهای فله خشک چنین بیان می کنیم :

 

توزیع نادرست وزنی مواد فله ، منجر به آسیب ساختمانی به کشتی و نامتعادل شدن آن در دریا می گردد. باید توجه داشت که ارتفاع کالاهای بارگیری شده و توزیع صحیح آنها در انبار کشتی ، دارای قواعد و مقررات خاصی است. همچنین خطر انفجار ناگهانی در بعضی از انواع مواد فله خشک وجود دارد. در هنگام حمل هر نوع از این مواد باید به دستورالعمل های ملی و بین المللی توصیه شده در مورد شرایط نگهداری آنها کاملا توجه شود.

 

 

۲- مواد فله مایع

 

این نوع مواد شامل آن دسته از تولیدات مواد خام مایع می گردد که به وسیله کشتی های ویژه ای حمل و نقل می شوند. مواد فله مایع خود به چهار دسته تقسیم می شوند :

 

نفت خام :

این ماده بخش عظیمی از تجارت جهانی دریایی را به خود اختصاص می دهد و عموما به وسیله کشتی های غول پیکر با ظرفیت بیش از یکصدهزار تن حمل و نقل می شود.

 

تولیدات تصفیه شده نفت :

در مراحل مختلف پالایش نفت خام ، مشتقات متفاوتی نظیر انواع بنزین ، گازوئیل ، نفت سفید ، روغن و غیره ، به دست می آید.

 

مواد خوراکی فله مایع :

مواد فله مایع از تصفیه مواد فله دانه ای خشک در کارخانجات تولید می شوند و امروزه در بین بعضی بنادر در ابعاد وسیعی حمل و نقل می گردند. از جمله این مواد ، روغن نباتی خام و یا تصفیه شده است.

 

مواد گازی مایع شده :

با کشف نفت و گاز که موجب انقلاب عظیمی در صنعت و تجارت دنیا گردید ، استفاده از گاز نیز موارد گوناگونی پیدا نمود. ولی در آغاز ، استفاده از آن به حد نفت و یا مشتقات آن نرسید. در ابتدا مصرف گاز فقط در مناطق نفت خیز ، آن هم به وسیله خطوط لوله ممکن بود. ولی با پیشرفت علم ، فن آوری تبدیل گاز به مایع با انجماد در تحت فشار ، انقلاب دیگری را در صنعت و بخش حمل و نقل دریایی به وجود آورد. از انواع مختلف گاز مایع که امروزه به وسیله کشتی های عظیم حمل می کردند ، می توان از گازهای مایع پروپان ، متان ، اتان و غیره نام برد.

 

 

 

کالای نیمه فله یا عمومی

 

کالای نیم فله یا عمومی به کالایی گفته می شود که با استفاده از پوشش یا محفظه هایی بسته بندی شده باشد. قبل از رایج شدن استفاده از کانتینر در حمل و نقل دریایی ، استفاده از این نوع کالا از نظر اقتصادی مقرون به صرفه نبود. در سال ۲۰۰۰ میلادی حدود ۷۲/۶ درصد از کالای حمل شده توسط سیستم حمل ، کالای فله بوده است. ولی با گذشت زمان سهم کالای نیم فله در حال افزایش است.

 

نمونه کالای نیمه فله که بارگیری شده است

 

دلیل اصلی این مسئله استفاده روز افزون از کانتینر در حمل و نقل دریایی است. با این وجود تلاش هایی برای حمل و نقل ترکیبی این کالاها نیز مطرح می گردد. به عنوان مثال امکان حمل و نقل کالای دانه ای و نفت در یک شناور وجود دارد. میزان حمل و نقل کالا توسط کانتینر از مقدار ۲۳ درصد در سال ۱۹۸۰ میلادی  به ۵۰ درصد در سال ۱۹۹۵ میلادی رسیده است.

 

 

         

تفاوت کالای فله و کالای عمومی

 

تفاوت بین کالای فله و عمومی به جنس کالا بستگی ندارد بلکه مربوط به نوع بسته بندی آن است. برای نمونه حمل ۳۰ دستگاه خودرو به وسیله یک کشتی خط پیما ، کالای عمومی محسوب می شود. در حالی که به یک محموله شامل ۳۰۰۰ دستگاه خودرو که با یک کشتی خودروبر حمل شود کالای فله گفته می شود. بسیاری از کالاها مانند فرآورده های فلزی یا سنگ ممکن است در هر یک از این دو رده جای گیرند. هنگامی که جریان یک کالا آغاز می شود ، در ابتدا ممکن است به صورت کالای عمومی باشد ولی رفته رفته رشد یافته و آنقدر افزایش می یابد که بدون بسته بندی همه یک کشتی را پر می کند که در این حالت دیگر کالای فله انگاشته می شود.

 

ناممکن بودن تشخیص اختلاف بین کالای فله و کالای عمومی از روی جنس کالا برای اقتصاددانان بسیار ناخوشایند است ، زیرا داده های بازرگانی دریایی تقریبا از آمار و جنس کالا ، گردآوری شده و معمولا اطلاعات بسیار کمی در رابطه با اندازه کل محموله وجود دارد. در ادامه این مقاله که توسط پرتال جامع اطلاعات تخصصی صنعت حمل و نقل (www.iranway.com) تنظیم شده استبه توضیح بیشتری در خصوص کالاهای حمل شده به وسیله سیستم حمل و نقل دریایی پرداخته می شود.

 

 

 

کالاهای متفرقه

 

این دسته از کالاها و تولیدات شامل گروه کثیری از انواع مختلف می شود که عموما از کارخانه ای و یا از محصولات کشاورزی هستند. تنوع در نوع بسته بندی و اندازه این کالاها زیاد بوده و حجم زیادی از کالاهای معمول در حمل و نقل دریایی را تشکیل می دهند. انواع مختلف قوطی های کنسرو ، کمپوت ، شیر ، نوشیدنی ، لوازم برقی و الکتریکی خرد و ریز ، ماشین آلات صنعتی کوچک و غیره ... ، از جمله این نوع کالاها محسوب می شوند. تخلیه و بارگیری این قبیل کالاها عموما به علت خرد و ریز بودن دارای سرعت عمل کمتری است و نیازمند صف بندی و مهارسازی بسیار دقیق و حساب شده ، برای حمل در دریا است.

 

 

 

آهن آلات

 

امروزه محصولات کارخانه های تولید آهن و فولاد در ابعاد وسیعی بین کشورهای صنعتی و در حال توسعه مبادله می شوند. انواع مختلف کالاهای آهنی را می توان به صورت ورق آهن ، لوله ، تیرآهن ، میلگرد ، شمش و غیره در هنگام تخلیه و بارگیری در بنادر مشاهده کرد.

 

بار آهن ، آماده برای بارگیری به صورت چیده شده

 

بعضی از انواع این قبیل کالاها در هنگام حرکت کشتی ، قابلیت غلتیدن دارند و هنگام بارگیری آنها باید به موارد ایمنی مهاربندی توجه خاصی داشت. مانند آهن آلات که غالبا باید در انبارهای تحتانی کشتی ها صف بندی گردند.

 

 

 

دام زنده

 

حمل و نقل انواع مختلف دام های زنده نظیر گوسفند ، گاو و اسب ، امروزه در ابعاد وسیع بین کشورها از جمله استرالیا و سایر مناطق دنیا رواج دارد. دام های زنده عموما یا در کشتی های ویژه حمل دام و یا در کانتینرهای مخصوص احشام ، حمل می شوند. در این نوع کشتی ها به اندازه مصرف ده ها هزار رأس دام ، آب و علوفه مناسب در طول سفر و مدت توقف در کنار اسکله تامین می شود و برای جلوگیری از تلف شدن دام ها مسایل بهداشت ، قرنطینه و دامپزشکی در سطح مطلوبی رعایت می گردد.

 

تصویر داخل یک کشتی مخصوص حمل دام

 

از طرف دیگر مسایلی از قبیل تهویه مطلوب ، آغل تمیز و تامین نور مناسب و جلوگیری از افزایش یا کاهش درجه حرارت و همچنین مسئله دفع فضولات از جمله نکات حایز اهمیت دیگری هستند که در مورد این نوع کالاهای حساس ، شدیدا رعایت می گردند.

 

 

 

کالاهای یخچالی و منجمد

 

با توجه به این که بعضی از کشورهای جهان دارای مازاد مواد گوشتی قرمز ، سفید و یا میوه و سبزیجات هستند ، این نوع کالاها نیز با فراهم شدن دستگاه ها و ماشین آلات خنک ، سرد و یا منجمد کننده در ابعاد وسیعی داد و ستد می شوند و حجم اینگونه مبادلات نیز پیوسته در حال افزایش است. این قبیل کالاها اصولا در کشتی های ویژه حمل و نقل مواد منجمد و یخچالی و یا در کانتینرهای مخصوص مواد یخچالی و منجمد حمل می شوند. این نوع کالاها را از نقطه نظر درجه حرارت مورد نیاز ، در زمان حمل و نقل و نگهداری در انبار حمل بنادر می توان به سه طبقه تقسیم نمود :

 

حمل گوشت به وسیله کشتی

۱- کالاهای یخچالی

 

این قبیل کالاها معمولا در درجه حرارت های بین ۲- تا ۱۳+ درجه سانتی گراد نگهداری می شوند. از نمونه های این نوع کالاها می توان از پیاز ، سیب زمینی ، فلفل سبز ، کرفس ، یا میوه هایی مانند سیب ، زردآلو ، موز ، پرتقال ، انبه ، انواع مختلف پنیر یا تخم مرغ ، انواع مختلف آب میوه و یا برخی از فیلم های عکاسی نام برد.

 

 

۲- کالاهای یخ زده

 

این قبیل کالاها که غالبا خوراکی هستند ، در درجه حرارت های بین ۷- تا ۱۵- درجه سانتی گراد منجمد و حمل می گردند و ممکن است به صورت جامد و یا مایع باشند. بعضی از انواع این کالاها عبارتند از ماهی های غیرشور ، گوشت و کره.

 

 

۳- کالاهای منجمد شده

 

بعضی از کالاها برای جلوگیری از فاسد شدن و تقلیل کیفیت نیازمند درجه انجماد بسیار پایین می باشند. دامنه انجماد این قبیل کالاها بین ۱۸- تا ۳۰- درجه سانتی گراد است. بعضی از انواع میوه و سبزیجات در این طبقه بندی قرار دارند.

 

 

 

انواع خودرو

 

امروزه با توجه به افزایش روزافزون استفاده از ماشین آلات سواری ، بارکش ، مسافری و سوختی در تمام کشورهای جهان ، در بسیاری از کشورها ، این اقلام کالاها توسط کشتی های رو ـ رو که اختصاصا به همین منظور ساخته شده اند ، تجارت و حمل می شوند.

 

تخلیه خودروها از کشتی مخصوص حمل خودرو

 

اگر این کالاها در کشتی های معمولی حمل شوند در انبارهای تحتانی صف بندی شده ، با دقت فراوان گذاشت و برداشت و از زوایای مختلف مهار می گردند.

 

 

 

کالاهای خطرناک

 

حمل و نقل دریایی این قبیل کالاها در ۱۰۰ سال گذشته به طور قابل ملاحظه ای افزایش یافته و امروزه شامل صدها نوع با خصوصیات متفاوت می باشند. کالاهای خطرناک به سه شکل جامد ، مایع و گاز حمل و نقل شده و به ۹  طبقه اصلی تقسیم می گردند.

 

نمونه ای از کالاهای خطرناک ، آماده برای بارگیری در کشتی

 

هر فرستنده بار در موقع ارسال این کالاها باید دقیقا نام فنی و مشخصات کالاها را بر حسب مقررات ملی و بین المللی محل بارگیری به کشتی اعلام نماید. این کالاها از سیستم بسته بندی ، صف بندی و جداسازی (تفکیک کالاهای خطرناک از یکدیگر) خاص خود ، پیروی می نمایند. دستورالعمل های بسیاری در مورد هر طبقه و نوع خاص از یک کالای خطرناک در رابطه با نحوه صف بندی ، شرایط اضطراری و آتش سوزی ، به وسیله سازمان بین المللی دریانوردی تدوین گردیده که به نام "مجموعه قوانین آی. ام. دی. جی" یا کتاب های آبی شهرت دارند و وجود این کتاب ها در تمام کشتی های باری و نفتی و بنادر نفتی و بازرگانی الزامی است.

 

این کالاها عموما دارای ماهیت شیمیایی بوده و بسته بندی های آنها باید به علائم و برچسب های خاص منقوش و مزین باشد. کالاهای خطرناک نباید در بنادر مسافری حمل و نقل شوند و دستورالعمل های خاصی برای جابجایی و نگهداری آنها در بنادر به وسیله سازمان بین المللی دریانوردی تدوین و عرضه شده است.

 

 

 

الوارها و تولیدات چربی

 

این قبیل کالاها به صورت های مختلف نظیر الوارهای بلند (مانند تیرهای برق) ، ورق های چوبی بسته بندی شده و غیره وجود داشته و حمل و نقل می شوند. این کالاها عموما بر روی عرشه کشتی بارگیری و ردیف بندی می شوند و همچنین در کشتی های معمولی و هم در کشتی های ویژه حمل و نقل الوارهای چوبی ، حمل می شوند. در زمینه ایمنی ، خدمه و کشتی دارای قوانین خاصی می باشند که در هنگام دریانوردی باید رعایت شوند. مهاربندی کالاهای الواری روی عرشه کشتی باید با لوازم خاص و قابل تنظیم سیمی و فولادی انجام شود ، تا در اثر پیچش ها و خمش های کشتی در زمان دریانوردی یا طوفان و مواقع ضروری دیگر ، بتوان آنها را محکم کرده ، از حوادث و سوانح ممکن جلوگیری نمود.

 

بارگیری الوارهای بسته بندی شده

 

از آنجا که الوار و تولیدات چوبی مثل کالاهای خطرناک و حیوانات زنده از نوع کالاهای عرشه ای محسوب می شوند ، در بسیاری از کشورها قوانین و مقررات خاصی برای حمل و نقل آنها وضع گردیده است. توصیه نامه بین المللی موجود در مورد این کالاها اصول ایمنی زیر را چنین مطرح می نماید :

 

- عدم بارگیری کالاهای الواری و چوبی بیش از حد در روی عرشه.

- چون این نوع کالاها رطوبت جذب می کنند و به تدریج در حین دریانوردی سنگین تر می شوند ، ممکن است تعادل کشتی را به مخاطره اندازند؛ از این رو باید این موارد در نظر گرفته شوند.

- در موقع حمل عرشه ای کالاهای چوبی و الوار باید به خاطر داشت که در هنگام دریانوردی کشتی به تدریج سوخت مصرف می کند و قسمت های تحتانی آن کم کم سبک تر شده و در کشتی عدم تعادل پدید می آید.

- حمل عرشه ای این قبیل کالاها نباید مانعی برای تجهیزات کشتی ، به خصوص تجهیزات ایمنی ایجاد کند.

- این قبیل کالاها باید طوری بر روی عرشه کشتی مهار شوند که در مواقع احساس خطر جدی برای کشتی و کارکنان آن ، بتوان در اسرع وقت آنها را به دریا ریخت.

 

 

نفت و مشتقات آن ، سنگ آهن ، زعال سنگ و بارهای دانه ای ، قسمت اصلی کالاهای حمل شده دریایی را با سهم ۷۲/۶ درصد در سال ۲۰۰۰ میلادی تشکیل می دهند. کانتینرها و سایر کالاها ۲۷/۴ درصد باقی مانده را شامل می گردند. سهم ترافیک حمل و نقل کانتینری روز به روز در حال افزایش است ، به صورتی که این سهم در سال ۱۹۷۰ میلادی حدود ۲۲/۲ درصد ، در سال ۱۹۸۰ میلادی حدود ۲۵/۸ درصد و در سال ۲۰۰۱ میلادی حدود ۲۷/۷ درصد بوده است.

تاريخ ارسال: 1392/4/12

تعداد بازدید: 1106

نظر بدهید...
نظر خود را در فرم زیر وارد کنید
نام:
ایمیل:
نظر:
متن داخل تصویر را وارد نمایید:
کد امنیتی
 |